
اسکن بیضه یا اسکن هسته ای بیضه، یکی از روشهای دقیق و غیرتهاجمی برای بررسی وضعیت جریان خون در بیضههاست.
این روش بهویژه برای تشخیص سریع و قطعی عارضه تورشن بیضه (پیچخوردگی بیضه) حیاتی است. تورشن بیضه یک فوریت پزشکی است که در آن جریان خون به بیضه مسدود میشود و عدم تشخیص بهموقع میتواند منجر به آسیب دائمی بافت بیضه گردد.
ضرورت انجام اسکن تورشن بیضه
زمانی که بیمار با درد شدید و ناگهانی در ناحیه بیضه مراجعه میکند، اولین اقدام اورولوژیستها، تشخیص افتراقی بین تورشن بیضه و سایر بیماریهای مشابه مانند اپیدیدیمیت (التهاب اپیدیدیم) است. علائم مشترکی نظیر درد، تورم، قرمزی و حساسیت بیضهها در هر دو عارضه وجود دارد، اما مدیریت درمانی آنها کاملاً متفاوت است.
اسکن تورشن بیضه در این مواقع بهترین ابزار تشخیصی است؛ چرا که:
- تورشن بیضه (پیچخوردگی): در این حالت، جریان خون به بیضه به شدت کاهش یا قطع میشود که در تصویر حاصل از اسکن هستهای بیضه، به صورت ناحیهای سرد (بدون جذب رادیودارو) نمایش داده میشود.
- اپیدیدیمیت: در این حالت، بهدلیل التهاب، جریان خون به بیضه افزایش مییابد که در اسکن هستهای بیضه به صورت ناحیهای داغ (با جذب بالای رادیودارو) مشاهده میشود.
این تشخیص افتراقی سریع به پزشکان اجازه میدهد تا در صورت تأیید تورشن، فوراً برای جراحی و حفظ سلامت بافت بیضه اقدام کنند. اگرچه سونوگرافی داپلر نیز برای تشخیص بهکار میرود، اما در موارد مشکوک و برای اطمینان از صحت جریان خون، اسکن هسته ای بیضه اغلب دقیقترین اطلاعات عملکردی را فراهم میکند.
در نهایت، استفاده از روشهایی نظیر اسکن هسته ای برای تشخیص دقیق وضعیت جریان خون، تضمینکننده این است که بیضهها در طول فرآیند درمانی و جراحی، در بالاترین سطح سلامت خود حفظ شوند
علت تورشن بیضه چیست؟
بسیاری از افرادی که به این عارضه مبتلا میشوند، پیش از آن نوعی ضربه یا آسیب فیزیکی به بیضهها را تجربه کردهاند.
بررسیها نشان میدهد که حدود ۵ تا ۸ درصد از موارد ضربه و آسیب شدید به کیسه بیضه (اسکروتوم)، به تورم شدید و در نهایت پیچخوردگی یا تورشن منجر میشود. البته تغییرات آناتومیک ساختار بیضه نیز میتواند فرد را مستعد این بیماری کند.

علائم تورشن بیضه
شناخت نشانههای این بیماری برای مراجعه به موقع به پزشک بسیار حیاتی است. شایعترین علائم عبارتند از:
- درد شدید و ناگهانی: شروع درد بسیار ناگهانی است و برخلاف بیماریهای التهابی، با بالا آوردن دستی بیضه (تست پرن) بهبود نمییابد.
- درد منتشر: درد شدید در ناحیه کشاله ران که اغلب با حالت تهوع و استفراغ همراه است.
- عدم وجود تب و ترشح: بیمار معمولاً تب ندارد و هیچگونه ترشح غیرطبیعی از مجرای ادرار خارج نمیشود.
- تورم و قرمزی: بزرگ شدن و التهاب سریع کیسه بیضه.
تشخیص دقیق با اسکن تورشن بیضه
اگرچه سونوگرافی داپلر ابزاری در دسترس برای بررسی اولیه است، اما اسکن تورشن بیضه با استفاده از فناوری اسکن هسته ای بیضه به دلیل عدم نیاز به تابشهای یونیزان مضر و دقت عملکردی بالا، یک روش استاندارد و مطمئن به شمار میرود.
در فرآیند اسکن بیضه، وضعیت ساختاری، بافت عروقی و جریان خون عبوری به طور همزمان بررسی میشود. این تصویربرداری پیشرفته به پزشک کمک میکند تا موارد زیر را با دقت بالا ارزیابی کند:
- بررسی جریان خون: تشخیص قطعی عدم جریان خون در یک یا هر دو بیضه (که نشانه اصلی پیچخوردگی است) یا تغییر در سرعت جریان خون ورودی و خروجی.
- تشخیص پیچخوردگی و نیمهپیچخوردگی: تایید میزان و شدت چرخش طناب اسپرماتیک.
- تشخیص افتراقی اپیدیدیمیت: تمایز تورشن از التهاب اپیدیدیم (که در آن جریان خون به دلیل التهاب افزایش مییابد).
- بررسی هیدروسل: تشخیص تجمع مایع در اطراف بیضه (هیدروسل ساده و واکنشپذیر).
- ارزیابی سلامت بافت و عوارض ثانویه: بررسی علائم نکروز (مرگ بافتی ناشی از قطع خونرسانی)، افزایش سایز بیضه و بررسی ضخامت پوست بیضه به دلیل احتقان و تجمع خون.
- تشخیص واریکوسل: بررسی اتساع و پیچخوردگی سیاهرگهای بیضه.
استفاده به موقع از اسکن هسته ای بیضه به اورولوژیستها این امکان را میدهد تا پیش از بروز آسیبهای جبرانناپذیر و نکروز بافت، سریعترین تصمیم را برای جراحی اورژانسی و حفظ سلامت بیضهها اتخاذ کنند.
هزینه اسکن بیضه
هزینه اسکن هسته ای بیضه و بهطور مشخص اسکن هستهای بیضه عدد ثابت و یکسانی برای همه افراد ندارد و معمولاً با توجه به چند عامل تعیین میشود؛ از جمله نوع اسکن تورشن بیضه (اورژانسی یا برنامهریزیشده)، تعرفههای مرکز تصویربرداری، نیاز به بررسیهای تکمیلی، و پوشش بیمه.
بهصورت کلی، بهترین کار برای برآورد دقیقتر این است که پیش از مراجعه، با مرکز موردنظر تماس بگیرید و با اعلام نوع درخواست پزشک و شرایط بیمه، هزینه تقریبی را استعلام کنید.
