
اسکن مجاری اشکی یکی از روشهای تخصصی در حوزه تصویربرداری پزشکی هستهای است که برای بررسی عملکرد سیستم تخلیه اشک و تشخیص هرگونه انسداد در مسیر مجاری اشکی مورد استفاده قرار میگیرد. در این روش پیشرفته، با کمک مقدار بسیار کمی رادیودارو و ثبت تصاویر توسط دوربین گاما، پزشکان میتوانند وضعیت عملکردی و آناتومیکی مجاری اشکی را با دقت بالا ارزیابی کنند. اسکن مجاری اشکی بهعنوان یک روش غیرتهاجمی و ایمن شناخته میشود و معمولاً برای افرادی توصیه میشود که دچار اشکریزش مداوم، آبریزش چشم یا علائمی هستند که احتمال انسداد در مجاری اشکی را مطرح میکند.
در واقع اسکن هسته ای مجاری اشکی این امکان را فراهم میکند که مسیر عبور اشک از چشم تا حفره بینی بهصورت دقیق بررسی شود و علت اختلال در تخلیه اشک مشخص گردد.
نحوه انجام اسکن مجاری اشکی
اسکن مجاری اشکی در بخش پزشکی هستهای و با استفاده از تجهیزات تصویربرداری تخصصی انجام میشود و یکی از دقیقترین روشها برای بررسی عملکرد مسیر تخلیه اشک به شمار میآید. در فرآیند اسکن هسته ای مجاری اشکی ابتدا مقدار بسیار کمی از یک رادیودارو که حاوی ماده ایزوتوپی است، توسط پیپت به صورت قطره در هر یک از چشمهای بیمار چکانده میشود. این ماده رادیواکتیو در واقع نقش یک ردیاب را ایفا میکند و در طول اسکن مجاری اشکی به پزشک کمک میکند تا مسیر حرکت اشک در مجاری اشکی را بهطور کامل مشاهده و ثبت کند.
پس از ریختن قطره رادیودارو در چشمها، دوربین گاما شروع به ثبت تصاویر میکند و در طی اسکن هسته ای مجاری اشکی مسیر عبور اشک از کیسه اشکی و مجاری اشکی تا ناحیه بینی مورد بررسی قرار میگیرد. این تصاویر اطلاعات ارزشمندی درباره عملکرد طبیعی یا وجود انسداد در مجاری اشکی ارائه میدهند. یکی از مزایای مهم اسکن مجاری اشکی این است که مقدار ماده رادیودارو بسیار کم بوده و هیچگونه عارضهای برای بیمار ایجاد نمیکند.
در طول انجام اسکن مجاری اشکی بیمار باید تا حد امکان بیحرکت باقی بماند تا تصاویر با کیفیت مناسب ثبت شوند. البته در فرآیند اسکن هسته ای مجاری اشکی باز و بسته کردن چشمها در صورت نیاز مشکلی برای تصویربرداری ایجاد نمیکند و روند بررسی همچنان دقیق باقی میماند. به همین دلیل این روش برای اکثر بیماران کاملاً راحت و قابل تحمل است.
مدت زمان انجام اسکن مجاری اشکی معمولاً حدود ۱۵ دقیقه است، اما در برخی شرایط ممکن است فرآیند اسکن هسته ای مجاری اشکی کمی طولانیتر شود.
این موضوع به سرعت عبور رادیودارو از مسیر مجاری اشکی و وضعیت عملکردی سیستم تخلیه اشک بستگی دارد. در بعضی بیماران ممکن است بررسی کامل تا حدود یک ساعت زمان ببرد تا تصاویر کافی برای ارزیابی دقیق ثبت شود.
برای دستیابی به نتایج دقیق و قابل اعتماد، انجام اسکن مجاری اشکی در یک مرکز تخصصی پزشکی هستهای اهمیت زیادی دارد. در مراکز مجهز، فرآیند اسکن هسته ای مجاری اشکی با استفاده از دستگاههای پیشرفته و تحت نظر پزشکان متخصص انجام میشود تا تشخیص اختلالات مجاری اشکی با بالاترین دقت ممکن صورت گیرد. بنابراین اگر پزشک انجام اسکن مجاری اشکی را برای شما توصیه کرده است، بهتر است این بررسی را در یک مرکز معتبر پزشکی هستهای انجام دهید تا نتیجهای دقیق و قابل استناد دریافت کنید.
کاربرد و موارد استفاده از اسکن هسته ای مجاری اشکی
اسکن مجاری اشکی یا اسکن هسته ای مجاری اشکی زمانی انجام میشود که پزشک بخواهد عملکرد مسیر تخلیه اشک را بهصورت دقیق بررسی کند. این روش کمک میکند مشخص شود که آیا مجاری اشکی بهدرستی کار میکنند یا در بخشی از مسیر آنها انسداد یا اختلال عملکرد وجود دارد. در ادامه مهمترین شرایطی که انجام اسکن مجاری اشکی توصیه میشود آورده شده است.
۱. ریزش اشک بیش از حد چشم (Epiphora)
یکی از شایعترین دلایلی که پزشک انجام اسکن مجاری اشکی را پیشنهاد میدهد، اشکریزش مداوم و غیرطبیعی چشمها است. در این شرایط اسکن هسته ای مجاری اشکی کمک میکند مشخص شود که آیا علت این مشکل انسداد مجاری اشکی است یا عملکرد سیستم تخلیه اشک بهدرستی انجام نمیشود. با کمک اسکن مجاری اشکی میتوان مسیر عبور اشک را بررسی کرد و علت اصلی آبریزش چشم را تشخیص داد.
۲. بررسی انسداد مجاری اشکی در نوزادان
در برخی نوزادان، مجاری اشکی بهطور کامل باز نشده و همین موضوع باعث اشکریزش مداوم یا ترشح از چشم میشود. در چنین شرایطی پزشک ممکن است برای ارزیابی دقیقتر، اسکن مجاری اشکی را در مرکز پزشکی هسته ای را تجویز کند. این بررسی کمک میکند مشخص شود که آیا انسداد در مجرای اشکی وجود دارد و شدت آن تا چه اندازه است.
۳. تشخیص محل دقیق انسداد در مسیر مجاری اشکی
یکی از کاربردهای مهم اسکن مجاری اشکی مشخص کردن محل دقیق گرفتگی در مسیر تخلیه اشک است. در طول اسکن هسته ای مجاری اشکی مسیر حرکت ردیاب از چشم تا بینی بررسی میشود و پزشک میتواند تشخیص دهد که انسداد در کدام بخش از مجاری اشکی قرار دارد؛ بخش فوقانی، میانی یا انتهایی مسیر. این اطلاعات برای انتخاب روش درمانی مناسب اهمیت زیادی دارد.
۴. بررسی وضعیت مجاری اشکی پس از جراحی (DCR)
پس از انجام جراحی باز کردن مجرای اشکی که به آن داکریوسیستورینوستومی (DCR) گفته میشود، پزشک ممکن است برای ارزیابی نتیجه جراحی، اسکن مجاری اشکی را توصیه کند. با کمک اسکن هسته ای مجاری اشکی میتوان بررسی کرد که آیا مسیر جدید تخلیه اشک بهدرستی باز شده و عملکرد طبیعی خود را به دست آورده است یا خیر.
۵. بررسی عملکرد مجاری اشکی در عفونتهای مزمن چشمی
در برخی افراد که دچار عفونتهای مکرر یا مزمن چشم هستند، پزشک برای بررسی علت اصلی مشکل از اسکن مجاری اشکی استفاده میکند. اسکن هسته ای مجاری اشکی میتواند مشخص کند که آیا عفونتها صرفاً سطحی هستند یا به دلیل اختلال در تخلیه اشک و مشکلات ساختاری در مجاری اشکی ایجاد شدهاند. این اطلاعات به پزشک کمک میکند تا بهترین روش درمانی را برای بیمار انتخاب کند.

هزینه اسکن مجاری اشکی
هزینه اسکن مجاری اشکی به عوامل مختلفی بستگی دارد و ممکن است در مراکز مختلف پزشکی هستهای متفاوت باشد. در این نوع بررسی که با عنوان اسکن هسته ای مجاری اشکی نیز شناخته میشود، عواملی مانند نوع تجهیزات مرکز، تخصص تیم پزشکی، شهر محل انجام آزمایش و پوشش بیمهای بیمار میتوانند در تعیین قیمت نهایی تاثیرگذار باشند.
به طور کلی، در فرآیند اسکن مجاری اشکی از مقدار بسیار کمی رادیودارو و تجهیزات تصویربرداری تخصصی پزشکی هستهای استفاده میشود؛ به همین دلیل انجام اسکن هسته ای مجاری اشکی باید در مراکز مجهز و تحت نظر پزشکان متخصص انجام شود. استفاده از دستگاههای پیشرفته تصویربرداری و دوربین گاما باعث میشود دقت اسکن مجاری اشکی بالا بوده و پزشک بتواند عملکرد مجاری اشکی را بهصورت دقیق ارزیابی کند.
همچنین در بسیاری از موارد، اگر اسکن مجاری اشکی با تجویز پزشک متخصص انجام شود، بخشی از هزینه اسکن هسته ای مجاری اشکی ممکن است توسط بیمههای درمانی پوشش داده شود. بنابراین پیش از انجام اسکن بهتر است با مرکز پزشکی هستهای مورد نظر تماس بگیرید تا اطلاعات دقیقتری درباره هزینه اسکن مجاری اشکی، شرایط بیمه و زمان انجام آزمایش دریافت کنید. انجام اسکن هسته ای مجاری اشکی در یک مرکز معتبر میتواند به تشخیص دقیقتر و انتخاب بهترین روش درمانی برای مشکلات مجاری اشکی کمک کند.
