مو برداشتن استخوان یکی از آسیبهای شایع سیستم اسکلتی است که در آن، استخوان بهطور کامل نمیشکند؛ اما در اثر وارد شدن فشار، ضربه یا تحمل بار بیش از ظرفیت خود، دچار ترکهای سطحی یا ریز میشود. بسیاری از افراد تصور میکنند ترک خوردگی استخوان آسیب مهمی نیست و بدون درمان برطرف میشود، درحالیکه بیتوجهی به این مشکل ممکن است باعث گسترش ترک، جابهجایی استخوان یا طولانی شدن روند ترمیم شود.
ترک برداشتن استخوان ممکن است در اثر زمین خوردن، ضربه مستقیم، فعالیت ورزشی شدید، راه رفتن طولانی، پوکی استخوان یا وارد شدن فشارهای تکراری ایجاد شود. شدت این آسیب در همه افراد یکسان نیست و به محل آسیب، نوع ضربه، سن، تراکم استخوان و وضعیت عمومی بدن بستگی دارد. گاهی فرد با وجود ترک استخوان میتواند اندام خود را حرکت دهد؛ اما در برخی موارد، درد و تورم حرکت را بسیار دشوار میکند.
در این مقاله با تفاوت شکستگی و ترک استخوان، علائم هشداردهنده، علتهای اصلی، روشهای تشخیص، درمان، مدت زمان بهبودی و راههای پیشگیری از این آسیب آشنا میشوید.
تفاوت شکستگی کامل با مو برداشتن استخوان چیست؟
شکستگی استخوان زمانی رخ میدهد که پیوستگی استخوان بهطور کامل یا گسترده از بین برود. در شکستگیهای شدید، استخوان ممکن است به چند قطعه تقسیم شود یا قطعات آن از موقعیت طبیعی خود خارج شوند. شکستگیهای باز نیز با زخم شدن پوست و بیرونزدگی استخوان همراه هستند و معمولاً به مراقبت فوری پزشکی نیاز دارند.
در مقابل، در مو برداشتن استخوان ، آسیب معمولاً محدودتر است و استخوان هنوز تا حد زیادی شکل طبیعی خود را حفظ میکند. با وجود این، ترک ایجادشده میتواند دردناک باشد و در صورت ادامه فشار، به شکستگی کامل تبدیل شود. برای مثال، فردی که پس از دویدن طولانی دچار درد موضعی در ساق پا میشود، ممکن است به ترکهای ناشی از فشارهای مکرر مبتلا شده باشد.
تفاوت این دو آسیب فقط به شدت درد مربوط نیست. بعضی ترکها درد زیادی ایجاد میکنند، درحالیکه برخی شکستگیها، بهویژه در افراد سالمند یا مبتلا به پوکی استخوان، ممکن است در ابتدا با علائم خفیف ظاهر شوند. بنابراین تشخیص نهایی باید توسط پزشک و با استفاده از معاینه و تصویربرداری انجام شود.
علائم مو برداشتن استخوان چیست؟
علائم به محل آسیب و شدت ترک بستگی دارند. نشانههای رایج عبارتاند از:
- درد موضعی و مداوم
- افزایش درد هنگام حرکت یا وارد کردن وزن
- حساسیت به لمس در ناحیه آسیبدیده
- تورم و التهاب
- کبودی یا تغییر رنگ پوست
- احساس ضعف در اندام
- کاهش دامنه حرکتی
- ناتوانی در راه رفتن یا استفاده عادی از عضو
- تغییر شکل اندام در آسیبهای شدیدتر
- ایجاد برجستگی یا فرورفتگی غیرطبیعی
در ترکهای ناشی از فشار، درد ممکن است ابتدا فقط هنگام ورزش یا فعالیت احساس شود. اگر فرد به فعالیت ادامه دهد، درد بهتدریج بیشتر میشود و حتی در زمان استراحت نیز ادامه پیدا میکند. این الگو در ورزشکاران، سربازان، کارگران و افرادی که بهطور ناگهانی میزان فعالیت بدنی خود را افزایش میدهند، بیشتر دیده میشود.
علائم ترک برداشتن استخوان دست
ترک استخوان دست یا مچ معمولاً پس از زمین خوردن روی دست، برخورد با جسم سخت یا وارد شدن فشار مستقیم ایجاد میشود. درد هنگام گرفتن اشیا، تورم مچ، کبودی، حساسیت در یک نقطه مشخص و کاهش قدرت انگشتان از نشانههای رایج هستند.
اگر شکل مچ تغییر کرده باشد، انگشتان بیحس شوند یا پوست دست رنگپریده و سرد شود، احتمال آسیب جدیتر مطرح است و باید سریعاً به پزشک مراجعه کرد. از حرکت دادن یا جا انداختن مچ در منزل خودداری کنید؛ زیرا این کار ممکن است به عصبها، رگها و بافتهای اطراف آسیب وارد کند.
علائم ترک برداشتن استخوان پا و ساق
پا و ساق از بخشهایی هستند که به دلیل تحمل وزن بدن، در معرض آسیبهای ناشی از فشار قرار دارند. درد در یک نقطه مشخص از ساق، درد هنگام بالا رفتن از پله، تورم، حساسیت به فشار و تشدید ناراحتی هنگام دویدن میتواند نشانه آسیب استخوانی باشد.
در صورتی که فرد نتواند وزن خود را روی پا تحمل کند، پا تغییر شکل داده باشد یا درد پس از استراحت نیز کاهش پیدا نکند، مراجعه فوری به متخصص ضروری است. ادامه پیادهروی یا ورزش با وجود این علائم، خطر گسترش ترک و تبدیل آن به شکستگی کامل را افزایش میدهد.
مهمترین علتهای مو برداشتن استخوان
ضربه و زمین خوردن
زمین خوردن از پله، لیز خوردن، تصادف یا برخورد مستقیم با یک جسم سخت میتواند باعث ترک استخوان شود. حتی اگر ضربه شدید به نظر نرسد، در افراد سالمند یا مبتلا به کاهش تراکم استخوان ممکن است آسیب قابلتوجهی ایجاد کند.
فعالیت ورزشی شدید
افزایش ناگهانی شدت تمرین، دویدن روی سطح سخت، پرشهای مکرر و تمرین بدون استراحت کافی، فشار زیادی به استخوانها وارد میکند. در این حالت، ترکهای بسیار ریز بهتدریج ایجاد میشوند و فرصت ترمیم طبیعی از بدن گرفته میشود.
پوکی استخوان
پوکی استخوان موجب کاهش تراکم و استحکام استخوان میشود. افراد مبتلا به این بیماری ممکن است با ضربهای خفیف دچار ترک یا شکستگی شوند. زنان پس از یائسگی، سالمندان و افرادی که سابقه خانوادگی پوکی استخوان دارند، بیشتر در معرض این مشکل هستند.
تغذیه نامناسب
کمبود کلسیم، ویتامین D، پروتئین و برخی مواد معدنی میتواند سلامت استخوان را تضعیف کند. البته مصرف خودسرانه مکملها مناسب نیست و میزان نیاز هر فرد باید بر اساس شرایط جسمی و نظر پزشک تعیین شود.
اختلالات هورمونی و بیماریهای زمینهای
برخی بیماریهای هورمونی، اختلالات تیروئید، بیماریهای کلیوی، مشکلات جذب روده و مصرف طولانیمدت داروهای کورتونی میتوانند تراکم استخوان را کاهش دهند و احتمال ترک خوردگی را بیشتر کنند.
ترک های ناشی از فشار یا استرس استخوانی چیست؟
ترک استرسی نوعی آسیب کوچک در استخوان است که بر اثر فشارهای تکراری ایجاد میشود، نه لزوماً یک ضربه ناگهانی. این نوع آسیب بیشتر در استخوانهای ساق، کف پاتدریج ظاهر میشوند. فرد دیده میشود.
علائم آن معمولاً بهتدریج ظاهر میشوند. فرد ممکن است در ابتدا فقط پس از ورزش احساس درد کند؛ اما با ادامه تمرین، ناراحتی شدیدتر میشود. استراحت، کاهش فشار و تشخیص زودهنگام، نقش مهمی در جلوگیری از پیشرفت این نوع آسیب دارد.
تشخیص مو برداشتن استخوان چگونه انجام میشود؟
پزشک ابتدا درباره زمان شروع درد، نوع ضربه، فعالیتهای روزمره، داروهای مصرفی و سوابق بیماری سؤال میکند. سپس ناحیه آسیبدیده را از نظر تورم، کبودی، حساسیت، دامنه حرکت و تغییر شکل بررسی میکند.
برای تشخیص دقیق ممکن است از روشهای زیر استفاده شود:
عکسبرداری با اشعه ایکس
رادیوگرافی ساده معمولاً نخستین روش تصویربرداری است. این روش برای مشاهده بسیاری از شکستگیها کاربرد دارد؛ اما ترکهای بسیار ریز، بهویژه در روزهای ابتدایی، همیشه در عکس ساده دیده نمیشوند.
سیتیاسکن
سیتیاسکن تصاویر دقیقتری از ساختار استخوان ارائه میدهد و به پزشک کمک میکند محل، جهت و شدت آسیب را بهتر بررسی کند. این روش در آسیبهای پیچیده یا زمانی که نتیجه عکس ساده کافی نیست، کاربرد بیشتری دارد.
امآرآی
امآرآی علاوه بر استخوان، بافتهای نرم مانند رباط، تاندون، غضروف و عضلات اطراف را نیز نشان میدهد. این روش برای شناسایی ترکهای استرسی و آسیبهایی که در عکس ساده مشخص نیستند، مفید است.
در بعضی شرایط، پزشک ممکن است اسکن استخوان را برای شناسایی نواحی دارای فعالیت غیرطبیعی استخوانی درخواست کند. انتخاب روش تصویربرداری به علائم، محل آسیب و تشخیص احتمالی بستگی دارد و لازم نیست همه بیماران تمام این آزمایشها را انجام دهند.

روش های درمان ترک برداشتن استخوان
درمان به شدت آسیب و محل ترک بستگی دارد. مهمترین روشها عبارتاند از:
استراحت و کاهش فشار
در آسیبهای خفیف، کاهش فعالیت و پرهیز از ورزش یا حرکاتی که درد را بیشتر میکنند، نخستین اقدام است. استراحت به استخوان فرصت میدهد فرآیند ترمیم را آغاز کند.
آتل یا بریس
آتل باعث بیحرکت ماندن عضو و کاهش فشار روی محل آسیب میشود. در ترکهای دست، مچ، انگشت، ساق و مچ پا ممکن است از آتل یا بریس استفاده شود. نوع وسیله و مدت استفاده باید توسط پزشک مشخص شود.
گچ گرفتن
اگر ترک ناپایدار باشد یا نیاز به بیحرکتی بیشتری وجود داشته باشد، گچگیری تجویز میشود. مدت گچ گرفتن به محل و شدت آسیب بستگی دارد و نباید بدون تأیید پزشک زودتر باز شود.
جااندازی یا جراحی
در صورتی که قطعات استخوان جابهجا شده باشند، ممکن است ابتدا جااندازی انجام شود. بعضی شکستگیها یا ترکهای پیچیده نیز به جراحی و استفاده ضد پیچ، پلاک یا سایر تجهیزات تثبیتکننده نیاز دارند.
داروهای ضد درد
پزشک ممکن است برای کنترل درد دارو تجویز کند. مصرف داروهای ضدالتهاب یا مسکن باید بر اساس شرایط فرد، سابقه بیماریهای گوارشی و کلیوی و داروهای همزمان انجام شود. مصرف خودسرانه دارو، بهخصوص در دوره طولانی، توصیه نمیشود.
مکملهای کلسیم و ویتامین D
اگر کمبود کلسیم یا ویتامین D وجود داشته باشد، پزشک ممکن است مکمل مناسب تجویز کند. این مکملها جایگزین بیحرکتی، استراحت یا درمان اصلی نیستند و مصرف بیش از اندازه آنها نیز میتواند عوارض ایجاد کند.
آیا درمان خانگی برای ترک استخوان کافی است؟
درمان خانگی بهتنهایی نمیتواند ترک استخوان را ترمیم کند؛ اما میتواند تا زمان مراجعه به پزشک از شدیدتر شدن آسیب جلوگیری کند. عضو آسیبدیده را کمتر حرکت دهید، آن را در وضعیت مناسب قرار دهید و در صورت تورم، کمپرس سرد را با یک پارچه روی محل بگذارید.
یخ نباید مستقیماً روی پوست قرار گیرد و هر بار استفاده از کمپرس سرد بهتر است کوتاه و با فاصله انجام شود. از ماساژ شدید، گرم کردن ناحیه در ساعات ابتدایی، بستن بیش از حد محکم و تلاش برای جا انداختن استخوان خودداری کنید.
درمانهای سنتی مانند روغنمالی یا بستن مواد مختلف روی محل درد، جایگزین تصویربرداری و درمان پزشکی نیستند. اگر ترک وجود داشته باشد، تأخیر در تشخیص ممکن است باعث جوش خوردن نامناسب یا طولانی شدن روند بهبودی شود.
مدت زمان بهبودی مو برداشتن استخوان چقدر است؟
مدت ترمیم به محل آسیب، سن، تراکم استخوان، وضعیت تغذیه، بیماریهای زمینهای و میزان رعایت دستورات پزشک بستگی دارد. ترکهای خفیف ممکن است طی چند هفته بهبود پیدا کنند، اما بعضی آسیبها به دوره طولانیتری نیاز دارند.
حتی اگر درد کاهش پیدا کند، این موضوع به معنی ترمیم کامل استخوان نیست. بازگشت زودهنگام به ورزش، کار سنگین یا تحمل وزن میتواند آسیب را دوباره فعال کند. معمولاً پزشک پس از معاینه و در صورت نیاز تصویربرداری مجدد، زمان مناسب برای شروع فعالیت را تعیین میکند.
عوارض بی توجهی به ترک استخوان
درمان نکردن مو برداشتن استخوان ممکن است عوارضی مانند موارد زیر ایجاد کند:
- گسترش ترک و تبدیل آن به شکستگی کامل
- جوش خوردن نامناسب استخوان
- باقی ماندن درد مزمن
- کاهش دامنه حرکت مفصل
- ضعف عضلات اطراف محل آسیب
- تغییر شکل اندام
- تأخیر در بازگشت به فعالیتهای روزمره
- نیاز به جراحی در آسیبهای پیشرفته
اگر درد پس از چند روز استراحت بهتر نشد یا شدت آن افزایش پیدا کرد، مراجعه به متخصص ارتوپدی ضروری است. بیحسی، سرد شدن اندام، تغییر رنگ شدید، زخم باز یا ناتوانی کامل در حرکت، از علائم هشدار فوری محسوب میشوند.
راههای پیشگیری از ترک خوردگی استخوان
برای کاهش احتمال آسیب میتوانید اقدامات زیر را انجام دهید:
- شدت تمرینات ورزشی را بهتدریج افزایش دهید.
- قبل از ورزش بدن را گرم و پس از آن بهآرامی سرد کنید.
- از کفش مناسب و متناسب با نوع فعالیت استفاده کنید.
- بین جلسات تمرین به بدن فرصت استراحت بدهید.
- کلسیم، ویتامین D و پروتئین کافی دریافت کنید.
- برای پیشگیری از زمین خوردن، محیط خانه را ایمن نگه دارید.
- از مصرف دخانیات خودداری کنید.
- در صورت داشتن عوامل خطر، تراکم استخوان را بررسی کنید.
- تمرینات قدرتی و تعادلی را با نظر متخصص انجام دهید.
- درد مداوم را نادیده نگیرید و فعالیت را با وجود درد ادامه ندهید.
افرادی که برای بررسیهای تخصصی به یک مرکز پزشکی هسته ای مراجعه میکنند، باید نتیجه آزمایشها و تصاویر خود را در اختیار پزشک معالج قرار دهند تا تشخیص نهایی با توجه به علائم و معاینه انجام شود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر درد پس از ضربه ایجاد شده، محل آسیب متورم یا کبود است، راه رفتن دشوار شده یا درد در یک نقطه مشخص باقی مانده، بهتر است در اولین فرصت توسط پزشک بررسی شوید. مراجعه فوری در شرایطی مانند تغییر شکل اندام، زخم باز، خونریزی، بیحسی، درد شدید و ناتوانی در حرکت ضروری است.
همچنین، هر آزمایش تصویربرداری برای هر بیماری کاربرد مشخصی دارد؛ برای نمونه اسکن قلب با بررسی آسیبهای استخوانی یکسان نیست و نباید بدون نظر پزشک درخواست یا تفسیر شود.






